Tổng quan về định giá dự án

Hãy tưởng tượng bạn có 100 tỷ và muốn đầu tư vào một nhà máy sản xuất chip máy tính trong một thị trấn nhỏ và xa xôi. Dự án cần 70 tỷ để xây dựng trang thiết bị và lắp đặt máy móc trước khi việc sản xuất có thể bắt đầu, 30 tỷ còn lại dùng để thuê lao động và thu mua vật tư cho mỗi năm hoạt động.

 

Doanh thu ước tính mỗi năm được dự đoán là 55 tỷ nhưng bạn vẫn băn khoăn vì nếu tuổi đời vận hành của nhà máy là 10 năm, liệu bạn có thực sự hưởng lợi từ dự án này? Hay làm sao để có thể biết đầu tư vào dự án này là tốt nhất?

Khi nhìn vào các yếu tố này, bạn nhận ra có nhiều vấn đề khác bạn phải trả lời hay vì chỉ nhìn vào vấn đề tài chính. Một số vấn đề liên quan bạn cần cân nhắc khi đầu tư tiền và thời gian vào một dự án như sau:

  • Vị trí nào để xây nhà máy?  Khu vực xây dựng phải rộng rãi và gần với khu dân cư. Nhưng bạn cũng cần khai thác các nguyên liệu thô gần đó.
  • Cần tuyển dụng những ai? Nếu bạn tuyển dụng 100 cư dân địa phương, nền kinh tế của địa phương sẽ được phát triển.
  • Xử lý chất thải thế nào? Nhà máy sẽ thải ra những chất thải độc hại, bạn cần phải chôn nó vào lòng đất, nhưng việc này sẽ làm ô nhiễm nguồn nước của khu dân cư.
  • Sản phẩm của bạn sẽ được phân phối trong hay ngoài nước? Có lẽ bạn cần phải làm cả hai việc này.
  • Về tổng quan, liệu việc đầu tư này có mang lại lợi ích cho xã hội hay không?

Trong thực tế, khi chúng ta càng nghĩ nhiều về một dự án, chúng ta sẽ bắt đầu nhận ra có nhiều yếu tố khác nhau có thể ảnh hưởng rằng một dự án có đáng để đầu tư hay không.

Context of Project Evaluation

Trong bất kỳ một dự án nào, có vô số nhân tố cần được cân nhắc:

  • Tầm quan trọng của việc đầu tư
  • Sự khan hiếm của nguồn tài nguyên
  • Khoảng thời gian ấp ủ về dự án đủ dài
  • Các nguồn tài chính
  • Sự thành lập các chính sách
  • Những kế hoạch dự phòng với những tác động tiêu cực
  • Các thành viên với những mục tiêu mâu thuẫn với nhau
  • Những vấn đề về giá trị hay những vấn để không thể đem ra cân đo, đong đếm được.
  • Những cân nhắc về môi trường
  • Rủi ro và những điều không chắc chắn

Những dự án cơ sở hạ tầng

Trong kinh tế học, một yếu tố ngoại sinh là những thứ đến từ bên ngoài của mô hình hay thực nghiệm đang được nghiên cứu, trong khi yếu tố nội sinh là những thứ được giải thích và tính toán từ bản thân mô hình được nghiên cứu.

Có 3 khái niệm chính để đánh giá một dự án:

  1. Chi phí và cơ hội
  2. Giá trị của tiền tệ qua thời gian
  3. Đánh giá những yếu tố khả thi bằng cách áp dụng những tiêu chí riêng trong quá trình ra quyết đinh.

Cân nhắc chi phí và cơ hội là cách mà chúng ta đánh giá hầu hết mọi thứ trên đời, từ việc chọn lựa chiếc xe ưng ý, trường đại học hay chỉ đơn gian là nuôi một chú chó hay mèo.

Đánh giá dự án cũng dựa trên nguyên tắc như vây. Để quyết định một dự án có đáng để đầu tư hay không, chúng ta cần cân đo giữa được và mất. Những yếu tố sau cần phải cân nhắc:

Costs/Benefits: Connections

Có 2 loại chi phí mà chúng ta cần cân nhắc cho dự án- chi phí đầu tư và chi phí vận hành

Cách để tính toán giá trị

Giá trị của một dự án được đo đạc theo 2 cách: thu nhập hằng năm và giá trị thanh lý ( annual benefits and salvage value)

Thu nhập hằng năm là giá trị chúng ta thu lại được như doanh thu từ dự án mỗi năm.

Giá trị thanh lý phức tạp hơn một chút. Ví dụ như sơ đồ dưới đây, giá trị thanh lý nằm ở vị trí cuối cùng của dự án, lý do giá trị này nằm ở số tiền mà công ty mong đợi có thể thu lại được nhờ vào việc thanh lý các vật dụng vào cuối giai đoạn sử dụng của nó, khi nó đã sụt giảm về giá trị.

 

Giới thiệu về dòng tiền

Dòng tiền là sự di chuyển của tiền trong và ngoài một doanh nghiệp. Nó bao gồm chi phí và lợi nhuận trong một khoản thời gian nhất định, với mục đích cuối cùng để xác định xem một dự án có đáng để đầu tư hay không.

Sơ đồ dòng tiền là một công cụ thể hiện hướng đi của dòng tiền trong một khoản thời gian nhất định. Nó thể hiện chi phí (dòng tiền ra) và doanh thu (dòng tiền vào) của việc đầu tư vào một dự án nhất định dùng các mũi tên theo chiều dọc của dòng thời gian (mũi tên hướng lên thể hiện doanh thu, mũi tên hướng xuống thể hiện chi phí)

 

Giá trị của tiền tệ theo thời gian

Tiền không chỉ giá trị ở bao nhiêu Việt Nam đồng bạn có, giá trị của nó nằm ở chỗ bạn mất bao lâu để đạt được số tiền đó. Ví dụ sau sẽ cho bạn thấy cách tính toán giá trị của tiền tệ theo thời gian:

 

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến giá trị của tiền qua thời gian, lạm phát sẽ giảm giá trị của nó trong khi giảm phát sẽ đẩy mạnh nó. Chi phí cơ hội (chi phí lựa chọn một khoản đầu tư so với khoản đầu tư khác) sẽ biến động qua thời gian.

Tiền không chỉ là đơn vị tiền tệ, nó còn là một loại hàng hóa và giá trị của nó thay đổi theo thời gian. Một điều cần lưu ý chính là một khoản tiền ở những thời gian khác nhau không thể được cộng gộp hay so sánh do giá trị của tiền đã khác nhau ở bất kỳ điểm thời gian nào. Do đó, tỷ lệ lãi suất và khấu hao đại diện cho sự thay đổi của tiền qua thời gian.

Một vài thuật ngữ các bạn có thể hiểu thêm như:

Lạm phát: mức tăng giá gây ra bởi sự giảm giá trị của đồng tiền

Leo thang: sự tăng giá ở những loại hàng hóa/dịch vụ đặc thù gây ra bởi lạm phát và bản chất của nguồn tài nguyên thiên nhiên (đặc biệt là sự khan hiếm)

Tỷ lệ leo thang thực: leo thang trên mức lạm phát chung

Về toán học, tỷ lệ leo thang được tính theo công thức sau:

(1 + e) = (1 + e′)(1 + f)

e= tỷ lệ leo thang biểu kiến

e’= tỷ lệ leo thang thực

f= tỷ lệ lạm phát

Lãi suất và tỷ lệ khấu hao có thể được miêu tả bởi công thức sau

(1 + i) = (1 + i′)(1 + f)

i= khấu hao biểu kiến/ tỷ lệ lãi suất

i’= khấu hao thực/ tỷ lệ lãi suất

f= tỷ lệ lạm phát

Giá trị tương lai của tiền

Giá trị tương lai của tiền (F) là giá trị của tài sản hiện tại ở một thời gian cụ thể ở tương lai. Giá trị này được xác định bởi tỷ lệ lãi suất/ tỷ lệ khấu hao

Công thức trên cung cấp cho chúng ta giá trị tại thời điểm tương lai. Nhưng nếu chúng ta muốn tính giá trị tích lũy hằng năm của tài sản, sơ đồ sau sẽ giúp ta có cái nhìn cụ thể hơn.

Uniform Series Future Value

Quỹ chìm

Quỹ chìm là số tiền chúng ta đặt qua một bên để trả hết nợ. Sử dụng công thức sau, ta có thể tính toán bao nhiêu tiền để quỹ chìm có thể tích lũy sau một khoản thời gian:

Giá trị hiện tại của tiền

Nếu bạn có một khoản tiền trong tương lai và bạn muốn biết số tiền đó ở hiện tại có giá trị là bao nhiêu:

Giá trị hiện tại của tiền theo dòng thời gian

Uniform Series Present Value

Ví dụ nếu bạn muốn biết số tiền đầu tư ban đầu để đem lại $10,000 mỗi năm trong vòng 20 năm, giả sử giá trị khấu hao là 8%:

Ba khái niệm của giá trị tiền tệ hiện tại

  • Hệ số hoàn vốn
  • Chuỗi lẻ giá trị hiện tại
  • Giá trị hiện tại của khoản trả góp hằng năm trong vô số năm

Hoàn vốn là số tiền thu lại sau một khoản đầu tư, hệ số hoàn vốn được tính như sau:

Gía trị hiện tại của chuỗi lẻ:

Giá trị hiện tại của khoản trả góp hằng năm trong vô số năm: